Nghệ nhân Bùi Văn Tự: "Phù thủy" dùng ánh sáng kể sử Việt tại làng gốm Bát Tràng
Không chỉ dừng lại ở việc tạc tượng hay đúc đồng, nghệ sĩ Bùi Văn Tự đã khai phá một lối đi riêng biệt: Điêu khắc ánh sáng. Bằng cách điều khiển sự giao thoa giữa vật chất và bóng tối, anh đã hồi sinh những trang sử hào hùng của dân tộc ngay tại trung tâm tinh hoa làng nghề Việt.
1. Hành trình đi tìm "hình" của những chiếc "bóng"
Câu chuyện của chàng thanh niên sinh năm 1992, quê gốc Ninh Bình, bắt đầu từ một sự tình cờ đầy chất thơ. Trong lúc lắp đặt đèn cho hòn non bộ, Bùi Văn Tự nhận ra bóng đổ trên tường có thể tạo nên những hình thù kỳ diệu. Từ một "phát kiến" ngẫu nhiên, anh đã dành hơn một thập kỷ để nghiên cứu sự tương quan giữa toán học, hình học không gian và nghệ thuật sắp đặt.
Năm 2020 đánh dấu bước ngoặt khi anh chính thức khởi nghiệp và chọn làng gốm Bát Tràng (Hà Nội) làm "thánh địa" để nuôi dưỡng trường phái nghệ thuật hiếm hoi này tại Việt Nam.
2. "Thắp đèn soi niên sử": Khi gỗ lũa và đá biết nói
Tại triển lãm mới nhất ở Bảo tàng Gốm Bát Tràng, công chúng không khỏi ngỡ ngàng trước những khối gỗ lũa thô mộc, bonsai hay phế liệu rời rạc. Tuy nhiên, khi luồng sáng hắt qua, bóng của chúng trên nền phông trắng lại hiện ra chân dung sắc nét của các bậc danh nhân:
Từ thuở dựng nước: Hình ảnh Vua Hùng, Nguyễn Trãi, các vị vua thời Lý - Trần - Lê.
Đến thời đại Hồ Chí Minh: Tác phẩm về Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp được tái hiện với sự tôn nghiêm và truyền cảm mạnh mẽ.
Điểm độc đáo nằm ở chỗ, khi tắt đèn, tác phẩm lập tức "biến mất", chỉ còn lại những vật thể vô hình thù. Đây chính là triết lý về "nghĩa đen và nghĩa bóng" mà Bùi Văn Tự luôn lồng ghép vào từng sáng tạo của mình.
3. Những cột mốc vang danh quốc tế và quốc gia
Sức sáng tạo của Bùi Văn Tự không chỉ đóng khung trong phòng triển lãm. Anh đã đưa điêu khắc ánh sáng lên những tầm cao mới:
Kỷ lục trên vách núi: Tái hiện chân dung Bác Hồ với nụ cười hiền hậu trên vách núi cao hàng trăm mét tại Nho Quan (Ninh Bình) – một công trình tiêu tốn hơn 3 tháng ròng rã thi công.
Huyền thoại Điện Biên: Bộ sưu tập tri ân 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, biến những hình ảnh bình dị như xe thồ, cành cây thành biểu tượng "Quyết thắng" hào hùng.
Ngoại giao văn hóa: Tác phẩm của anh vinh dự được chọn làm quà tặng quốc gia cho các nguyên thủ quốc tế, minh chứng cho tầm vóc của nghệ thuật đương đại Việt Nam.
4. Tầm nhìn của người tiên phong
Theo GS Trương Quốc Bình (nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam), Bùi Văn Tự là người tiên phong khai mở trường phái này tại Việt Nam. Nghệ thuật của anh không chỉ là kỹ thuật, mà còn là nhịp cầu nối liền lịch sử với thế hệ trẻ thông qua thị giác hiện đại.
Mỗi tác phẩm của Bùi Văn Tự không chỉ để ngắm, mà để "ngẫm" về nguồn cội, đúng như tâm niệm của anh: Dùng ánh sáng hôm nay để thắp sáng những giá trị ngàn xưa.
