Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu", nghệ nhân Bùi Văn Tự một lần nữa khiến giới mộ điệu ngỡ ngàng khi ra mắt bộ sưu tập "Huyền thoại Điện Biên". Bằng kỹ thuật điêu khắc ánh sáng đỉnh cao, anh đã biến những khúc gỗ lũa vô tri thành cuốn phim lịch sử sống động ngay tại Bảo tàng Gốm Bát Tràng.
1. Nghệ thuật "Di hình hoán ảnh": Tái hiện "Vua vận tải" chiến trường
Điểm sáng chói lọi nhất trong không gian trưng bày tại tầng 4 Bảo tàng Gốm Bát Tràng chính là tác phẩm mang tên "Chiến sĩ Điện Biên". Nhìn bằng mắt thường trong không gian sáng, đó chỉ là một khối sắp đặt từ bao tải, cành cây và gỗ lũa. Thế nhưng, điều kỳ diệu xuất hiện khi nghệ sĩ tắt đèn và bật công tắc chiếu sáng bên trong.
Ban đầu, bóng đen in lên bức màn trắng tái hiện chân thực hình ảnh người dân công hỏa tuyến đang gò lưng đẩy chiếc xe đạp thồ vượt dốc. Tác phẩm chi tiết đến mức người xem có thể nhận ra chiếc "tay ngai" (thanh tre buộc vào ghi-đông) – một sáng kiến vĩ đại giúp "binh chủng xe đạp thồ" chở được hàng trăm kg lương thực, đạn dược ra tiền tuyến.
Chưa dừng lại ở đó, nghệ thuật điêu khắc ánh sáng của Bùi Văn Tự thể hiện sự biến ảo khôn lường thông qua kỹ thuật "di hình hoán ảnh". Chỉ bằng một thao tác xoay nhẹ khối điêu khắc, góc độ ánh sáng thay đổi, hình ảnh chiếc xe thồ lập tức chuyển hóa thành biểu tượng 3 người chiến sĩ phất cao lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" trên nóc hầm De Castries. Hai hình ảnh, hai giai đoạn lịch sử được lồng ghép hoàn hảo chỉ trong một vòng xoay vật lý.
2. Dấu ấn vĩ nhân: Tôn vinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Chủ tịch Hồ Chí Minh
Nằm trong bộ sưu tập "Huyền thoại Điện Biên", Bùi Văn Tự còn dành sự tri ân sâu sắc đến những bậc vĩ nhân đã kiến tạo nên chiến thắng lịch sử này. Thông qua ngôn ngữ của ánh sáng và bóng tối, anh tiếp tục khắc họa:
Chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Người anh cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam với ánh mắt kiên định, người đã đưa ra những quyết sách chiến lược thay đổi cục diện chiến trường.
Tác phẩm "Tự hào Việt Nam": Một tổ hợp ánh sáng trình chiếu liên hoàn từ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, cờ Đảng, Quốc kỳ, cho đến bản đồ dải đất hình chữ S với đầy đủ hai quần đảo thiêng liêng Hoàng Sa và Trường Sa.
3. Sứ mệnh "Thắp đèn theo dấu tiền nhân"
Theo chia sẻ của nghệ nhân sinh năm 1992, những tác phẩm về Điện Biên Phủ là một phần quan trọng trong dự án tâm huyết mang tên "Thắp đèn theo dấu tiền nhân".
Hơn 7 thập kỷ trôi qua, những dấu vết của đạn bom hay chiến hào năm xưa đã phủ rêu phong thời gian, nhưng tinh thần đại đoàn kết dân tộc thì luôn bất diệt. Thay vì dùng những bài học lịch sử khô khan, Bùi Văn Tự chọn cách dùng ánh sáng để "đánh thức" quá khứ. Cách tiếp cận thị giác hiện đại này chính là chiếc cầu nối tuyệt vời, giúp thế hệ trẻ Việt Nam dễ dàng thấu hiểu, trân trọng và tự hào về bản sắc, truyền thống kiên cường của cha ông.
